Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich – historia, zwiedzanie, ciekawostki

Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich to najwyższa krzywa wieża w Polsce – mierzy 34 metry wysokości, a jej obecne odchylenie od pionu wynosi 2,14 metra. Na szczyt wiedzie 139 schodów. W artykule znajdziesz informacje o historii, biletach, godzinach otwarcia i ciekawostkach związanych z tym zabytkiem Dolnego Śląska.

Historia i pochodzenie budowli

Dokładny moment powstania wieży nie jest znany, ponieważ nie zachowały się źródła pisane. Część niemieckich badaczy uważała, że to pozostałość przedlokacyjnego zamku (Bergfried, czyli stołp). Mieli go wznieść książęta świdniccy, a zniszczyć wojska walczące z czeskim królem Jerzym z Podiebradów. Tę teorię wspiera konstrukcja najniższych partii budowli. Obiekt nazywany jest też śląską Pizą.

Dolne partie murów wzniesiono z kamienia i zaprawy wapiennej do wysokości 10 metrów, a ich grubość przekracza 4 metry. To wskazuje na pierwotnie obronny charakter obiektu. Badania archeologiczne z lat 1999–2000 przy ulicy Długiej odsłoniły fragmenty muru kamienno-ceglanego, co potwierdza dawną metrykę założenia.

Od baszty do dzwonnicy

W XIV wieku po przesunięciu murów miejskich powiększył się obszar zabudowany Ząbkowic Śląskich. Dawną basztę postanowiono wówczas przeznaczyć na dzwonnicę kościoła parafialnego pw. św. Anny. Przebudowę zakończono prawdopodobnie w 1413 roku i od tego czasu aż do czasów II wojny światowej budowla pełniła funkcję dzwonnicy.

W 1507 roku wieżę połączono z pobliskim kościołem św. Anny krytym gankiem. Ułatwiał on dzwonnikowi przejście między świątynią a dzwonnicą. Pod koniec XVI wieku ganek rozebrano, ponieważ z powodu przechyłu konstrukcja popękała i groziła zawaleniem.

Dlaczego wieża jest krzywa?

Za najbardziej prawdopodobną przyczynę pochylenia uznaje się wstrząsy tektoniczne, które odnotowano 15 września 1590 roku w pobliskim Bardzie. Nie wyklucza się także rozmoknięcia gruntu i osiadania fundamentu. 24 sierpnia 1598 roku budowla przechyliła się o 1,5 metra, a wpływ na to mógł mieć również zwiększony ciężar po nadbudowie.

Pomiary wykonane w 1977 roku wykazały odchylenie 1,98 metra. Obecnie wartość ta wynosi 2,14 metra, co czyni ząbkowicką wieżę bardziej pochyloną niż krzywa wieża w Toruniu.

Wielki pożar i odbudowa

W 1858 roku wielki pożar miasta zniszczył górną część wieży. Władze pruskie zamierzały ją rozebrać, ale po zabiegach władz miejskich zdecydowano się na odbudowę. Dawne blaszane zwieńczenie zastąpiono attyką w kształcie jaskółczych ogonów, a od strony południowej dobudowano niewielką wieżyczkę ze spiralną klatką schodową. Prace zakończono 11 października 1860 roku.

Na kopule umieszczono gałkę z krzyżem, w której schowano okolicznościowe pismo proboszcza Johannesa Grundeya oraz medal wybity przez miasto po pożarze. W 2000 roku budowla trafiła do rejestru zabytków pod numerem 41/A/00. Gruntowny remont ścian zewnętrznych zakończył się w grudniu 2007. We wrześniu 2018 wieżę wyłączono z użytkowania z powodu złego stanu technicznego i spękań murów, a ponowne otwarcie dla turystów nastąpiło 6 kwietnia 2019 po blisko trzymiesięcznym remoncie.

Zwiedzanie Krzywej Wieży – bilety i godziny otwarcia

Zabytek znajduje się przy ulicy Świętego Wojciecha 7 w Ząbkowicach Śląskich. Kontakt telefoniczny to 74 815 20 43, a informacje publikowane są na stronie www.krzywawieza.eu. Wejście na szczyt odbywa się z przewodnikiem co 30 minut, a pierwsze wejście zaplanowano na godzinę 9:30.

Bilety i godziny otwarcia

W 2026 roku obiekt udostępnia się zwiedzającym codziennie w godzinach 9:30–17:30. W sezonie letnim, od kwietnia do września, zwiedzanie trwa od 9:00 do 19:00. W październiku wieża jest otwarta od 9:00 do 18:00, a od listopada do marca od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00–17:00. Ostatnie wejście z przewodnikiem odbywa się pół godziny przed zamknięciem.

Aktualny cennik biletów dla wieży i najbliższych atrakcji przedstawia się następująco:

Dzieci do lat 4 wchodzą bezpłatnie. Dla grup zorganizowanych liczących minimum 10 osób dostępne są bilety grupowe, a do zakupu biletu ulgowego uprawnia ważny dokument potwierdzający status ucznia, studenta, emeryta lub osoby z niepełnosprawnością. Samodzielne zwiedzanie samej Izby Pamiątek Regionalnych kosztuje 12 zł za bilet normalny i 8 zł za ulgowy.

Dni i Nocy Krzywej Wieży

W drugi weekend lipca, w piątek i sobotę, odbywają się Dni i Nocy Krzywej Wieży. To wydarzenie kulturalno-rekreacyjne przyciąga turystów występami gwiazd polskiej muzyki, happeningami, wystawami i pokazami. W trakcie imprezy wieżę można zwiedzać aż do godziny 0:00.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Jeśli planujesz dłuższy pobyt na Dolnym Śląsku, w pobliżu Ząbkowic Śląskich znajdziesz wiele innych zabytków. W promieniu 30 kilometrów od miasta znajdują się między innymi:

• Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim – około 9,1 km,
• Twierdza Srebrna Góra – około 11,9 km,
• Kopalnia Złota w Złotym Stoku – około 17,2 km,
• Twierdza Kłodzko – około 19,9 km,
• Most gotycki w Kłodzku – około 20 km,
• Pałac Kamieniec – około 24,1 km,
• Jezioro Otmuchowskie – około 26,5 km,
• Kompleks Riese – około 28 km,
• Rotunda Św. Gotarda w Strzelinie – około 28,3 km,
• Podziemne miasto Osówka – około 29 km.

W samych Ząbkowicach Śląskich warto też zobaczyć ruiny zamku oraz Cerkiew Św. Jerzego, dawny kościół szpitala bożogrobców ufundowany w 1319 roku przez księcia Mikołaja ziębickiego i wójta Jana Secklina.

Ciekawostki i legendy

Jedna z legend tłumaczy pochylenie budowli w nietypowy sposób. Po pożarze z 1858 roku badanie fundamentów miało wykazać, że wieża od początku mogła być zbudowana jako krzywa. Byłaby to fantazja budowniczych, którzy chcieli, aby Ząbkowice Śląskie miały wyjątkową budowlę. W zniszczonej części rzekomo znajdował się napis wykonany ręką budowniczego.

„Ich heiß Hohannes Gleiß, hab diesen Turm schieff gebaut mit Fleiß” – co tłumaczy się jako „Nazywam się Johannes Gleiß, wybudowałem tę wieżę krzywą z pilnością”.

Wewnątrz przyziemia znajdowało się pomieszczenie dostępne tylko od góry, które służyło jako loch głodowy. Obecnie mieści się tam wystawa „Średniowieczna Izba Tortur i Więzienie w Lochu Głodowym”. Pierwotne wejście do wieży było położone na poziomie pierwszego piętra i prowadziło po drabinie lub zewnętrznych schodkach. W pobliżu warto zajrzeć do Dworu Kauffunga przy ulicy Krzywej 1, najstarszego zachowanego budynku mieszkalnego w mieście, w którym działają Izba Pamiątek Regionalnych i Laboratorium Frankensteina.