Fabryka Emalia Oskara Schindlera – historia, zwiedzanie, bilety

Fabryka Emalia Oskara Schindlera przy ul. Lipowej 4 to oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, w którym obejrzysz stałą wystawę „Kraków – czas okupacji 1939–1945”. Bilet normalny na tę wystawę kosztuje 60 zł, ulgowy 45 zł, a w poniedziałki wejście jest bezpłatne, choć liczba miejsc jest ograniczona. W artykule znajdziesz historię tego miejsca, godziny otwarcia i zasady zwiedzania.

Najważniejsze informacje o muzeum

Obiekt leży w Krakowie na Zabłociu, przy ul. Lipowej 4. Jego współrzędne to 50°02′50,45″N 19°57′38,37″E, a numer telefonu do oddziału to 12 257 10 17. Sprawy związane z rezerwacjami i oprowadzaniem można kierować na adres [email protected]. Kierownikiem oddziału jest Bartosz Heksel.

Na terenie dawnej fabryki działają dwie odrębne instytucje – Muzeum Historyczne Miasta Krakowa oraz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK. Wystawy tych placówek nie są ze sobą powiązane i należy je traktować osobno. Obiekt należy też do Krakowskiego Szlaku Techniki oraz do Trasy Pamięci Muzeum Krakowa. W skład Trasy Pamięci wchodzą:

• Ulica Pomorska (dawny budynek Gestapo),
• Fabryka Schindlera,
• Apteka pod Orłem,
• Miejsce Pamięci KL Plaszow.

Historia fabryki i Oskara Schindlera

Zakład powstał w 1937 roku jako Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych „Rekord”. Założyli go Izrael Kohn, Wolf Luzer Glajtman i Michał Gutman. Pierwsza siedziba mieściła się przy ul. Romanowicza 9, a od stycznia 1938 roku produkcja działała już w nowym gmachu przy ul. Lipowej 4. W marcu 1939 roku fabryka wstrzymała produkcję, a kilka miesięcy później ogłoszono jej upadłość.

W listopadzie 1939 roku Oskar Schindler objął zarząd powierniczy nad upadającym zakładem. Na początku 1940 roku wydzierżawił budynki i zmienił nazwę na Deutsche Emailwarenfabrik (DEF). Rozbudował fabrykę o hale na tokarki, tłocznie, prasy do blach i narzędziownię. W 1942 roku nadbudowano sztancownię, tworząc trzypiętrowy budynek z wzorcownią, magazynami oraz zapleczem socjalno-administracyjnym. Produkowano tu naczynia emaliowane, a od 1943 roku także menażki dla Wehrmachtu, łuski i zapalniki. W 1944 roku w zakładzie pracowało około 1100 osób.

Z czasem coraz większą część załogi stanowili Żydzi. Po likwidacji getta krakowskiego w marcu 1943 roku Schindler doprowadził do umieszczenia swoich pracowników w barakach obok fabryki, z dala od obozu Płaszów. Gdy zbliżał się front wschodni, ewakuował produkcję do Brünnlitz, czyli dzisiejszego Brněnca w Kraju Sudetów. Razem ze swoim księgowym Itzhakiem Sternem przygotował listę przewozową zwaną „Listą Schindlera”. Dzięki niej w nowym miejscu znalazło się ponad 1100 osób, które doczekały wyzwolenia 8 maja 1945 roku.

Skąd wzięła się światowa sława fabryki?

Historię Oskara Schindlera opisał australijski pisarz Thomas Keneally w powieści „Arka Schindlera”. Na jej podstawie Steven Spielberg wyreżyserował w 1993 roku film „Lista Schindlera”, którego zdjęcia powstawały między innymi w Polsce. To właśnie ta produkcja sprawiła, że fabryka przy ul. Lipowej 4 stała się miejscem rozpoznawalnym dla turystów z całego świata.

Oskar Schindler wraz ze swoim księgowym Itzhakiem Sternem opracował słynną listę, dzięki której ocalił ponad 1100 żydowskich pracowników. Ewakuowani trafili do fabryki w Brünnlitz, gdzie doczekali zakończenia wojny 8 maja 1945 roku.

Stała wystawa „Kraków – czas okupacji 1939–1945”

Stałą ekspozycję otwarto 10 czerwca 2010 roku. Mieści się w dawnym budynku administracyjnym Deutsche Emailwarenfabrik, a jej opowieść obejmuje lata 1939–1945. Na zwiedzających czeka 45 sal ekspozycyjnych, w których pokazano Kraków jako ośrodek władzy Generalnego Gubernatorstwa, życie codzienne mieszkańców, los krakowskich Żydów, działalność Polskiego Państwa Podziemnego oraz historię Oskara Schindlera i jego pracowników.

Wystawa ma układ chronologiczny. Prowadzi przez wąskie korytarze przypominające mury getta, a kolejne sale odtwarzają realia okupowanego miasta. Można tu zobaczyć rekonstrukcję przedwojennego tramwaju, salon fryzjerski, celę więzienną, mieszkanie w getcie czy fragment obozu Płaszów. Zgromadzono również dokumenty, plakaty, fotografie, ubrania i przedmioty codziennego użytku. Na drugim piętrze zachowano autentyczny gabinet Oskara Schindlera wraz z sekretariatem.

Co wyróżnia tę ekspozycję?

Dużą rolę odgrywają multimedia oraz warstwa dźwiękowa. Można odsłuchać relacje osób, które pracowały w fabryce, a interaktywne ekrany pomagają lepiej poznać prezentowane wydarzenia. Wystawa silnie oddziałuje na emocje, a jej aranżacja sprawia, że odwiedzający stopniowo zanurzają się w dramatyczną historię wojennego Krakowa.

Wystawa czasowa „Wojenne dzieci”

Od 12 września 2025 do 30 sierpnia 2026 w muzeum przy ul. Lipowej 4 można oglądać wystawę czasową „Wojenne dzieci”. Kuratorką ekspozycji jest Beata Łabno. Wystawa pokazuje wojnę i okupację z perspektywy najmłodszych, którzy we wrześniu 1939 roku mieli nie więcej niż 11 lat.

Twórcy zestawiają mikrohistorie kilkunastu bohaterów o różnym pochodzeniu, wyznaniu i statusie społecznym. Dzieci przedstawione są nie tylko jako ofiary, ale również jako aktywne podmioty. Ekspozycja uwzględnia losy bohaterów sprzed wojny i po jej zakończeniu. Materiały pochodzą z archiwów państwowych oraz zbiorów prywatnych z Polski, Anglii i Izraela.

Wystawę podzielono na części tematyczne. Są to:

• Od zabawy do konspiracji,
• Normalne życie,
• Dom schronienie, dom zagrożenie,
• Po aryjskiej stronie,
• Więźniowie obozów,
• Deportowani,
• Ślady życia i pamięci,
• Dzieci dokumentują.

Ekspozycji towarzyszy publikacja dla dzieci „Szkatułka. Pierrot. Piłeczka”, na którą składają się trzy opowiadania Joanny Rudniańskiej z ilustracjami Igora Kubika. Muzeum prowadzi też warsztaty edukacyjne, między innymi „Dzieciństwo w czasie wojny” oraz „Plecak Zosi i plecak Tadka”.

Bilety, godziny otwarcia i zwiedzanie

Stałą wystawę można zwiedzać samodzielnie albo z przewodnikiem. Bilety imienne sprzedawane są online na 90 dni przed datą zwiedzania – grupowe od godziny 8:00, indywidualne od 9:00. Sprzedaż internetowa kończy się na 6 godzin przed terminem wizyty. Jedna osoba może kupić maksymalnie 5 biletów. Wejście na ekspozycję jest możliwe w ciągu 15 minut od godziny wskazanej na bilecie. Osoby z biletami imiennymi muszą mieć przy sobie oryginał dokumentu tożsamości.

Godziny otwarcia to poniedziałek 10:00–15:00 oraz wtorek–niedziela 9:00–20:00. Muzeum jest nieczynne w pierwszy wtorek miesiąca. Ostatnie wejście odbywa się 90 minut przed zamknięciem. W poniedziałki wstęp na wystawę stałą jest wolny, jednak liczba bezpłatnych biletów jest ograniczona i nie można ich wcześniej rezerwować online. Rezerwacje dla szkół w dni bezpłatne przyjmowane są wyłącznie z oficjalnego e-maila placówki na adres [email protected].

Stała wystawa „Kraków – czas okupacji 1939–1945” mieści się w dawnym budynku administracyjnym Deutsche Emailwarenfabrik i obejmuje 45 sal ekspozycyjnych. Fabryka Emalia Oskara Schindlera jest czynna od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00–20:00, a w poniedziałki wstęp na wystawę stałą jest bezpłatny.

Jak wygląda cennik biletów?

Poniższa tabela zestawia ceny biletów na wystawę stałą oraz na czasową wystawę „Wojenne dzieci”. Ceny podajemy w złotych.

Usługę oprowadzania po wystawie stałej można zamówić pod numerem telefonu 12 257 10 17 lub mailem [email protected]. Dla wystawy czasowej oprowadzanie kosztuje 120 zł plus bilety wstępu.

Dni zamknięte w 2026 roku to: 15 sierpnia, 1 września, 6 października, 1 listopada, 3 listopada, 11 listopada, 1 grudnia, 24 grudnia i 25 grudnia. Noc Muzeów w 2026 roku odbywa się 15 maja, wstęp kosztuje wtedy 5 zł, a limit oprowadzania wynosi 20 osób w grupie. W sezonie turystycznym przed wejściem potrafią tworzyć się długie kolejki, dlatego warto zaplanować wizytę na wcześniejsze godziny.